Generalny wykonawca ogłosił upadłość. Masz niezapłacone wynagrodzenie.

Wiesz, że inwestor odpowiada solidarnie.

I pojawia się pytanie - czy możesz iść do inwestora po zapłatę od razu, bez czekania na termin płatności?

Dwa wyroki Sądu Najwyższego. Dwie zupełnie różne odpowiedzi. I moja własna ocena na końcu.

Sprawdź czy Twoja sytuacja wygląda tak:

• Jesteś podwykonawcą, generalny wykonawca ogłosił upadłość.
• Termin płatności Twojego wynagrodzenia jeszcze nie nadszedł.
• Zastanawiasz się czy możesz już teraz pójść po pieniądze do inwestora.
• Słyszałeś, że upadłość powoduje natychmiastową wymagalność wszystkich zobowiązań.

Jeśli tak - ten artykuł jest dla Ciebie.

Wolisz obejrzeć niż czytać - w tym odcinku omawiam oba wyroki i stawiam jednoznaczną tezę. 

Spis treści:

• Na czym polega problem - upadłość GW a wymagalność roszczenia
• Upadłość wykonawcy a zapłata od inwestora - wyrok korzystny dla podwykonawcy
• Kiedy inwestor nie musi płacić przed terminem - wyrok korzystny dla inwestora
• Dlaczego oba wyroki są sprzeczne - i co z tego wynika dla podwykonawcy
• Upadłość GW a solidarna odpowiedzialność inwestora - kiedy możesz żądać zapłaty 

Na czym polega problem - upadłość GW a wymagalność roszczenia

Z prawa upadłościowego wynika prosta zasada: zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. Innymi słowy - jeśli GW był Ci winien pieniądze z terminem płatności za miesiąc, po ogłoszeniu upadłości możesz żądać ich natychmiast.

Pytanie jest inne. Czy ten skutek - natychmiastowa wymagalność - rozciąga się również na inwestora jako dłużnika solidarnego?

Jeśli tak - możesz iść po pieniądze do inwestora od razu po ogłoszeniu upadłości GW.

Jeśli nie - musisz czekać na termin płatności wynikający z umowy podwykonawczej.

Sąd Najwyższy wydał w tej sprawie dwa wyroki. W 2019 roku - korzystny dla podwykonawców. W 2021 roku - korzystny dla inwestorów. Remis na poziomie orzeczeń. Ale argumentacja jest różna - i to ona rozstrzyga.

Upadłość wykonawcy a zapłata od inwestora - wyrok korzystny dla podwykonawcy

Stan faktyczny był następujący. Podwykonawca wykonał elewację biblioteki za wynagrodzenie 4.680.000 zł netto. Inwestor - Politechnika - wyraził zgodę na umowę podwykonawczą. Roboty zostały odebrane. GW popadł w kłopoty finansowe i nie zapłacił podwykonawcy 570.452,30 zł - w tej kwocie mieściły się też zatrzymane kaucje gwarancyjne. Niedługo potem GW ogłosił upadłość.

Politechnika nabyła od syndyka wierzytelności z tytułu rękojmi i gwarancji. Pojawiły się usterki - podwykonawca zaczął je usuwać, pojawiły się opóźnienia. Finalnie inwestor naliczył kary umowne i potrącił je z wierzytelnością podwykonawcy. Po potrąceniu - to podwykonawca miał jeszcze sporo do zapłaty zamawiającemu. Sprawa była więc złożona.

Ale wróćmy do sedna - czyli do pytania o wymagalność.

Podwykonawca zażądał zapłaty od Politechniki powołując się na solidarną odpowiedzialność i na to, że upadłość GW spowodowała natychmiastową wymagalność jego roszczenia. Sądy niższych instancji przyznały mu rację. Inwestor wniósł skargę kasacyjną do SN.

Inwestor argumentował prosto: ogłoszenie upadłości przez GW to zdarzenie dotyczące GW - nie inwestora. Z art. 371 k.c. wynika, że działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom. Upadłość GW nie może więc powodować, że inwestor musi płacić wcześniej niż wynikałoby z umowy.

SN w wyroku z 2019 roku odrzucił ten argument. Stwierdził, że ogólne zasady solidarności nie mają zastosowania do odpowiedzialności inwestora - bo solidarność inwestora ma charakter gwarancyjny i służy ochronie podwykonawców. Inwestor może być nawet podwójnie zobowiązany do zapłaty - raz GW, raz podwykonawcy. Skoro więc upadłość powoduje wymagalność wobec GW - to samo dzieje się po stronie inwestora.

Podwykonawca wygrał. Mógł żądać zapłaty od inwestora natychmiast po ogłoszeniu upadłości GW.

Kiedy inwestor nie musi płacić przed terminem - wyrok korzystny dla inwestora

Dwa lata później podobna sprawa. Podwykonawca wykonał roboty elektryczne na oczyszczalni. GW ogłosił upadłość. Podwykonawca zażądał zapłaty ok. 576.000 zł od inwestora - Miejskich Wodociągów - przed nadejściem terminu płatności. Sądy niższych instancji znowu przyznały rację podwykonawcy. Sprawa trafiła do SN.

Tym razem SN zdecydowanie odciął się od wyroku z 2019 roku - wprost i bez owijania w bawełnę. Stwierdził, że nie podziela poglądu wyrażonego dwa lata wcześniej, jakoby ogłoszenie upadłości GW powodowało wymagalność wierzytelności wobec inwestora. Brak bowiem podstawy prawnej do zajęcia takiego stanowiska.

SN stwierdził, że art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego reguluje skutki upadłości dla kontrahentów upadłego - czyli dla podwykonawcy w relacji z GW. Nie reguluje natomiast relacji podwykonawcy z inwestorem, który przecież nie jest stroną umowy podwykonawczej.

SN tym razem uznał, że art. 371 i 375 k.c. mają zastosowanie do solidarnej odpowiedzialności inwestora. A to oznacza dwie rzeczy. Po pierwsze - upadłość GW, jako działanie jednego z dłużników solidarnych, nie może szkodzić inwestorowi jako drugiemu dłużnikowi solidarnemu. Po drugie - inwestor może bronić się tylko zarzutami osobistymi albo wspólnymi dla wszystkich dłużników solidarnych.

Podwykonawca przegrał w kwestii wymagalności. Musi czekać na termin płatności z umowy.

GW ogłosił upadłość i nie wiesz co zrobić z niezapłaconym wynagrodzeniem?

Każdy dzień zwłoki może kosztować Cię miejsce na liście wierzytelności. Działaj teraz.

Napisz: jk@mecenaskobylinski.pl Zadzwoń: +48 512 438 673

Dlaczego oba wyroki są sprzeczne - i co z tego wynika dla podwykonawcy

To jest serce sporu między oboma wyrokami.

W wyroku z 2019 roku SN stwierdził, że art. 371 i 375 k.c. - ogólne przepisy o solidarności - nie mają zastosowania do odpowiedzialności inwestora, bo ta odpowiedzialność ma specjalny, gwarancyjny charakter.

W wyroku z 2021 roku SN stwierdził coś dokładnie odwrotnego - że te przepisy jak najbardziej mają zastosowanie.

Problem w tym, że nie ma w ustawie żadnego przepisu, który wprost rozstrzygałby tę kwestię. Nie ma przepisu, który łączyłby art. 371 i 375 k.c. z solidarną odpowiedzialnością inwestora z art. 647(1) k.c. i stąd wynika tak poważna rozbieżność.

Oba składy SN patrzyły na ten sam problem przez różne prawnicze soczewki - i doszły do przeciwnych wniosków. To rzadka sytuacja i uczciwie trzeba powiedzieć, że prawo w tym miejscu po prostu nie jest jednoznaczne.

Upadłość GW a solidarna odpowiedzialność inwestora - kiedy możesz żądać zapłaty

Skłaniam się ku nowszemu stanowisku SN z 2021 roku - że upadłość GW nie powoduje automatycznie, że inwestor musi płacić z chwilą ogłoszenia tej upadłości.

Dlaczego? Ogłoszenie upadłości to punkt kulminacyjny dla stosunków na linii GW - jego kontrahenci. Nie zaś na linii podwykonawca - inwestor. Art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego reguluje skutki upadłości w relacji GW z jego wierzycielami - a inwestor wierzycielem GW nie jest.

Argumenty z pierwszego wyroku - że odpowiedzialność inwestora ma charakter gwarancyjny i służy ochronie podwykonawców - są słuszne co do zasady. Ale nie są wystarczającą podstawą do tak daleko idącego wniosku bez wyraźnego przepisu ustawy.

Jedno zastrzeżenie jest tu jednak kluczowe.

To, że roszczenie może być przedwczesne zaraz po ogłoszeniu upadłości, nie przekreśla Twoich szans na uzyskanie zapłaty od inwestora w ogóle. Solidarna odpowiedzialność inwestora nadal istnieje - po prostu nie możesz jej "przyspieszyć" upadłością GW.

Praktyczna rada: gdy GW ogłosi upadłość - zrozumiałe, że zapalają się wszystkie lampki alarmowe i syreny wyją w niebogłosy. Ale należy ustawić się cierpliwie w kolejce po swoje - wpisać na listę wierzytelności. A gdy nadejdzie termin płatności z Twojej umowy - wtedy dopiero pofatygować się do inwestora. Bo zapłaty pełnej sumy przez syndyka raczej nie uzyskasz.

Jesteś podwykonawcą i GW właśnie ogłosił upadłość?

Nie czekaj z decyzją - każdy dzień ma znaczenie dla zabezpieczenia Twojej wierzytelności.

Napisz: jk@mecenaskobylinski.pl

Powiązane artykuły:

• Podwykonawca bez zgłoszenia do inwestora - jak odzyskać zapłatę?
• Generalny wykonawca nie zwraca kaucji - czy możesz żądać jej od inwestora?
• Jak dochodzić zapłaty od inwestora gdy wykonawca nie płaci?

Znajdź mnie tutaj:

Instagram: Jakub Kobyliński (@budowlaneparagrafy) • Zdjęcia i filmy na Instagramie

Grupa Facebook: Budowlane paragrafy | Facebook

Facebook: Kancelaria Radcy Prawnego Jakub Kobyliński | Elblag | Facebook

Linkedin: Jakub Kobyliński | LinkedIn

Wpis nie stanowi porady ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa oraz ma charakter wyłącznie informacyjny. Stanowi wyraz poglądów jego autora na tematy prawnicze związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prasowych. Autor wpisu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych na jego podstawie.