Organ nadzoru budowlanego wzywa Cię do dostarczenia ekspertyzy technicznej. Koszt po Twojej stronie.

Termin - kilka tygodni.

A Ty zastanawiasz się czy w ogóle musi tak być. Często - nie musi.

I właśnie o tym jest ten artykuł.

Sprawdź czy Twoja sytuacja wygląda tak:

• Dostałeś postanowienie zobowiązujące do dostarczenia oceny technicznej lub ekspertyzy.
• Organ powołuje się na wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu.
• Nie wiesz czy żądanie jest zasadne i czy możesz je zakwestionować.
• Martwisz się kosztami - ekspertyza to wydatek, którego nie planowałeś.

Spis treści

1. Co mówi przepis - kiedy organ może żądać ekspertyzy
2. Uzasadnione wątpliwości - co to właściwie znaczy
3. Organ musi najpierw wyczerpać własne możliwości
4. Kto ponosi koszty ekspertyzy i czy można je odzyskać
5. Czy autor ekspertyzy ma status biegłego
6. Co zrobić gdy żądanie organu jest bezpodstawne 

Co mówi przepis? kiedy organ może żądać ekspertyzy?

Prawo budowlane daje organom administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego dwa rodzaje uprawnień do żądania dokumentów.

Pierwsza grupa to informacje i dokumenty związane z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu do użytkowania, jego utrzymaniem i użytkowaniem - a także dokumenty potwierdzające, że wyroby budowlane zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z przepisami. Krąg zobowiązanych jest szeroki - obejmuje uczestników procesu budowlanego, właściciela i zarządcę obiektu.

Druga grupa - i to ona jest źródłem największych sporów - to oceny techniczne lub ekspertyzy. Organ może ich zażądać gdy powziął uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych albo stanu technicznego obiektu. Podstawa prawna to art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

Obowiązek nakładany jest w drodze postanowienia - na które przysługuje zażalenie. To ważne - masz narzędzie do zakwestionowania żądania, jeśli uważasz je za bezpodstawne.

Jeśli nie dostarczysz ekspertyzy w terminie - organ może zlecić jej wykonanie we własnym zakresie. Na Twój koszt. To samo dotyczy sytuacji gdy dostarczona ekspertyza w ocenie organu niedostatecznie wyjaśnia jego wątpliwości.

Uzasadnione wątpliwości - co to właściwie znaczy

To jest clou całej sprawy.

Ustawodawca użył sformułowania "uzasadnione wątpliwości" - i właśnie ta nieostra fraza jest powodem większości sporów. Z orzecznictwa wynika jasno, że nie chodzi o jakiekolwiek wątpliwości organu. Chodzi o wątpliwości o charakterze kwalifikowanym - szczególne, konkretne, poparte materiałem dowodowym.

NSA powiedział to wprost: organ wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości w danym konkretnym stanie faktycznym. Proste twierdzenie organu o wątpliwościach - bez wskazania na czym polegają - nie wystarcza. Organ musi uargumentować na czym te wątpliwości polegają i je uzasadnić.

Co więcej - organ powinien precyzyjnie wskazać jaką ekspertyzę i w jakim zakresie masz dostarczyć. Ogólnikowe postanowienie bez określenia zakresu ekspertyzy to podstawa do zażalenia.

Nie jest też tak, że sama waga problemu automatycznie uzasadnia żądanie ekspertyzy. NSA rozpatrywał sprawę dotyczącą starego drewnianego budynku i zagrożenia pożarowego - i stwierdził, że sam fakt, że budynek jest wieloletni i wykonany z drewna, wcale nie musi oznaczać uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego. Organ musi poczynić konkretne ustalenia, wskazać przepisy techniczne których naruszenie podejrzewa i wyjaśnić dlaczego nie jest w stanie samodzielnie ocenić stanu technicznego.

Organ musi najpierw wyczerpać własne możliwości

To jest argument, który warto znać i używać.

Organy nadzoru budowlanego zatrudniają wyspecjalizowanych pracowników - osoby z wiedzą z zakresu budownictwa, które co do zasady są w stanie samodzielnie ocenić stan techniczny obiektu. NSA wielokrotnie podkreślał, że art. 81c ust. 2 powinien być stosowany wyjątkowo - tylko wtedy gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.

Zanim organ sięgnie po to narzędzie, powinien:

• wyczerpać własne możliwości wyjaśnienia wątpliwości,
• podjąć wszelkie kroki przewidziane w KPA w celu ustalenia stanu faktycznego,
• odnotować w treści rozstrzygnięcia, że jego wiedza jest niewystarczająca.

Dopiero gdy te działania nie dają rezultatu - może nałożyć obowiązek dostarczenia ekspertyzy.

NSA stwierdził wprost, że zobowiązanie strony do przedłożenia ekspertyzy jest możliwe dopiero po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z art. 7 i 77 KPA, które nakładają na organy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis ten nie może być nadużywany.

Kiedy żądanie jest jednak uzasadnione? WSA w Gdańsku wskazał jako przykład sytuację gdy konieczne jest wyjaśnienie kwestii nasłonecznienia i przesłaniania sąsiednich budynków oraz prawidłowości podłączenia budynku do sieci mediów - bo to wymaga wiedzy specjalistycznej wykraczającej poza standardowe kompetencje organu.

Dostałeś postanowienie o obowiązku dostarczenia ekspertyzy i masz wątpliwości czy organ miał podstawy?

Koszt ekspertyzy idzie z Twojej kieszeni - warto sprawdzić zanim zapłacisz.

Napisz: jk@mecenaskobylinski.pl

Kto ponosi koszty ekspertyzy i czy można je odzyskać

Koszty sporządzenia ekspertyzy ponosi w całości osoba zobowiązana postanowieniem. Bez wyjątków. To jeden z najbardziej dotkliwych aspektów tej instytucji - profesjonalne opracowanie techniczne to często niemały wydatek.

Czy można odzyskać te pieniądze gdy ekspertyza nie potwierdzi wątpliwości organu? Co do zasady - nie. Nawet jeśli wynik ekspertyzy będzie dla Ciebie korzystny i obali zarzuty organu, nie masz roszczenia o zwrot kosztów.

Jeden wyjątek: jeśli postanowienie nakładające obowiązek dostarczenia ekspertyzy zostanie uchylone lub stwierdzona zostanie jego nieważność - w postępowaniu administracyjnym lub przed sądem - możesz dochodzić poniesionych kosztów od Skarbu Państwa lub powiatu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.

To kolejny powód dla którego warto kwestionować postanowienie jeśli uważasz je za bezpodstawne - nie tylko po to by uniknąć kosztów ekspertyzy, ale też po to by zachować możliwość ich późniejszego odzyskania.

Osobna kwestia to tzw. wykonanie zastępcze - gdy nie dostarczyłeś ekspertyzy i organ zlecił jej wykonanie na Twój koszt. Tu ważna rzecz, którą warto zapamiętać.

Samo postanowienie zobowiązujące do dostarczenia ekspertyzy nie jest tytułem egzekucyjnym - nie można na jego podstawie prowadzić egzekucji administracyjnej. Żeby odzyskać koszty wykonania zastępczego, organ musi wydać odrębne postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania - dopiero ono może stanowić tytuł egzekucyjny. Bez tego postanowienia egzekucja kosztów jest po prostu niemożliwa.

Czy autor ekspertyzy ma status biegłego

To pytanie ma znaczenie praktyczne - bo od odpowiedzi zależy m.in. czy można skutecznie zakwestionować bezstronność autora ekspertyzy.

Ekspertyza z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego to dowód zbliżony do opinii biegłego, ale nie tożsamy. Różnica jest zasadnicza: biegłego powołuje organ prowadzący postępowanie i to organ odpowiada za jego niezależność. Tymczasem autora ekspertyzy wybiera zobowiązany - czyli Ty. W konsekwencji NSA przyjął, że autorowi ekspertyzy nie przysługuje status biegłego w rozumieniu KPA - musi jedynie posiadać wymagane uprawnienia budowlane.

Orzecznictwo nie jest tu jednak jednolite. W jednym z wyroków NSA dopuścił stosowanie przepisów o wyłączeniu biegłego do autora ekspertyzy - i uznał, że strona postępowania posiadająca uprawnienia budowlane nie może sporządzić ekspertyzy we własnej sprawie. W innym wyroku NSA zajął stanowisko przeciwne.

Jedno jest pewne - organ nie jest związany treścią ekspertyzy i może ją ocenić krytycznie. Ekspertyza dostarcza organowi wiadomości specjalnych, ale nie rozstrzyga sprawy za organ.

Co zrobić gdy żądanie organu jest bezpodstawne

Odpowiedź jest prosta - złóż zażalenie.

Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest zaskarżalne. Zażalenie składasz w ustawowym terminie. Kwestionując postanowienie możesz podnosić m.in.:

• brak wykazania uzasadnionych wątpliwości przez organ,
• niewystarczające uzasadnienie żądania - samo stwierdzenie wątpliwości bez ich konkretyzacji,
• niewyczerpanie przez organ własnych możliwości wyjaśnienia wątpliwości,
• nieprecyzyjne określenie zakresu ekspertyzy.

Nie czekaj z zażaleniem. Upływ terminu oznacza, że postanowienie staje się ostateczne - a wtedy trudniej kwestionować obowiązek i znacznie trudniej odzyskać ewentualne koszty.

Termin na zażalenie jest krótki.

Jeśli go przegapisz, postanowienie staje się ostateczne, a wtedy odzyskanie kosztów ekspertyzy będzie znacznie trudniejsze.

Zadzwoń: +48 512 438 673

Powiązane artykuły:

• Całkowity zakaz zabudowy w planie miejscowym – czy to jest dopuszczalne?

---

Znajdź mnie tutaj:

Grupa Facebook: Budowlane paragrafy | Facebook

Facebook: Kancelaria Radcy Prawnego Jakub Kobyliński | Elblag | Facebook

Linkedin: Jakub Kobyliński | LinkedIn

Wpis nie stanowi porady ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa oraz ma charakter wyłącznie informacyjny. Stanowi wyraz poglądów jego autora na tematy prawnicze związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prasowych. Autor wpisu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych na jego podstawie.